03 jan Kastelenbouw in het Aa-Dommeldal. Van verdedigingswerken tot statussymbool (Drs. Bas Aarts)

Lezing Heemkundekring Schijndel 19 januari 2026 om 20.00 uur

‘Kastelenbouw in het Aa-Dommeldal. Van verdedigingswerken tot statussymbool’

Oud-Herlaer aan de Dommel tegenover Maurick is de stamzetel van de belangrijke heren van Herlaar in de Middeleeuwen. Het kasteel werd afgebroken tegen het midden van de achttiende eeuw. Wat sindsdien resteert is een wat eenzaam gelegen boerderij op een terp langs de rivier.

Het kasteel ontstond hoogstwaarschijnlijk in de elfde eeuw als een zogenaamde motte-burcht, een versterking op een kunstmatige heuvel. Beperkt archeologisch onderzoek in 2016 en 2020 kon grotendeels de plattegrond blootleggen van een nieuwbouw in baksteen uit het begin van de veertiende eeuw. Er bestaan gelukkig veel afbeeldingen van dit kasteel in welstand voor de definitieve afbraak.

Maurick aan de overzijde mag – in zijn oudste vorm – worden beschouwd als de zetel van de heren van Vught. Hun wel en wee raakt de ingewikkelde middeleeuwse geschiedenis van Vught. De bouwgeschiedenis van het kasteel laat de hele ontwikkeling zien naar een bouwwerk dat meer allure uitstraalt dan verdedigbaarheid.

Heeswijks kasteel langs de Aa houdt allerlei archeologische en bouwhistorische verrassingen in, waarvan de lezing een goed beeld zal geven. Daarnaast is er natuurlijk de verdwenen burcht van Dinther, bij velen onbekend, maar met een bijzondere band met Schijndel naar het zich laat aanzien.

Al met al zal een boeiend overzicht worden gegeven van de kastelenbouw door de eeuwen heen in de regio van Dommel en Aa met nadruk op het noordelijk deel daarvan.

Drs. Bas Aarts, is historicus en voorzitter van de vereniging Vrienden van Brabantse Kastelen en redacteur van Het Brabants Kasteel. Lid van de Nederlandse Kastelenstudiegroep en voorzitter van de Stichting Kastelenstudies Nederland. Vertegenwoordigt Nederland in het Comité permanent des Colloques du Château Gaillard.

Leden gratis niet-leden 5 euro