24 jan Brabant tijdens de Bataafse omwenteling (de Bataafse revolutie) door Jurriaan Paulus van Pauwvliet

Lezing Heemkundekring Schijndel 9 februari 2026 om 20.00 uur het Spectrum in Schijndel

Brabant tijdens de Bataafse omwenteling (de Bataafse revolutie)

Aan het eind van de 18e eeuw breekt er een grote revolutie uit. Vanuit een steeds toenemende onvrede met de heersende machtsorde in de toenmalige Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, verenigen kritisch denkende burgers zich in de ‘patriottenbeweging’. Deze burgers beschuldigen het openbaar bestuur van corruptie, vriendjespolitiek en elitevorming. Ze ageren tegen de ongelijkheid in de samenleving.

Met een grote Pruisische invasie wordt er in 1787 een einde gemaakt aan de patriottentijd en dit leidt tot het machtsherstel van Oranje. Duizenden patriotten vluchten. In Noord-Frankrijk ontstaan heuse Nederlandse vluchtelingenkolonies. Ze weigeren afstand te nemen van hun democratische idealen en richten een speciaal ‘

‘Bataafs Legioen’ op die een militaire inval voorbereidt. In 1793 valt een leger van tienduizenden militairen vanuit Frankrijk de Nederlanden binnen. Deze ‘Bataafs-Franse inval’ resulteert in vele veldslagen in de Zuidelijke Nederlanden en Staats-Brabant (het huidige Noord-Brabant).

Op 19 januari 1795 marcheren Franse troepen Amsterdam binnen. Stadhouder Willem V vlucht de avond ervóór vanuit Scheveningen naar Engeland. Het betekent het eind van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en het orangistische machtsregime.

Zo komt er een eind aan een tijdperk en wordt er vanuit Den Haag een begin gemaakt met het invoeren van de Nederlandse democratie. Dit jarenlange proces zal bekend komen te staan als de ‘Bataafse Omwenteling’ en resulteert in de opening van het eerste Nederlandse parlement in 1796 en de eerste Grondwet in 1798. Voor het eerst in de geschiedenis wordt Nederland ‘centraal’ vertegenwoordigd en de nationale eenheid hiermee officieel vastgelegd. Brabant krijgt in 1796 voor het eerst een eigen bestuur met een Brabantse vertegenwoordiging in het nieuwe nationale parlement.

In de lezing ‘Brabant tijdens de ‘Bataafse Revolutie’ vertelt Jurriaan Paulus van Pauwvliet over deze revolutionaire gebeurtenissen. Hij is de oprichter van Centrum 1795 in Oosterhout (NB). In het centrum is een permanente expositie te bezichtigen over de patriottentijd en Bataafse Revolutie.

Voor Leden gratis, niet-leden 5 euro
De blauwe zaal is om 19.30 uur open en de aanvang van de lezing is om 20.00 uur.